POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [28.11.2011, 07:39:21] • Świnoujście

Ulice Świnoujścia (2)

Ulice Świnoujścia (2)

Widok na Plac Słowiański, ok. 1935 r. (fot. Archiwum autora )

W tym miejscu, jak się wydaje, konieczne jest znowu nawiązanie do rozwoju kąpieliskowych funkcji Świnoujścia. Zapoczątkowana w sezonie letnim 1824 r. działalność, przez szereg lat nie stała się istotnym czynnikiem ekonomicznym czy miastotwórczym.

Wbrew oczekiwaniom, zamiast z każdym rokiem rosnąć, liczba gości z upływem lat nie zmieniała się, a w pewnym okresie nawet zmniejszała się. Co więcej, pobliskie wioski rybackie Ahlbeck, Heringsdorf czy Międzyzdroje, nie mówiąc już o Kołobrzegu czy Warnemünde, zdobywały coraz większą popularność. Magnesem przyciągającym była budowa pensjonatów i hoteli oraz urządzeń kąpieliskowych w bezpośredniej bliskości brzegu morza. W Świnoujściu póki co, dom zdrojowy znajdował się daleko od brzegu morza, w okolicach obecnego Szpitala Miejskiego, łazienki tudzież, a na wyjątkowo pięknej plaży, poza wspaniałym piaskiem i kilkoma budkami, niczego nie było. Efektem takiego stanu rzeczy było, że w 1874 r. Świnoujście odwiedziło 2322 gości, małą wioskę Heringsdorf 3014, a położone na siostrzanej wyspie Międzyzdroje, ledwie co rozpoczynające kąpieliskową karierę, aż 3387.

Ulice Świnoujścia (2)

Nadmorskie kąpielisko było niemal pustkowiem z rzadko posadowionymi budkami. (fot. Archiwum autora )

Przyczyna tak znaczącej utraty popularności, tkwiła w swoistym oporze ówczesnych ojców miasta przed wyjściem z programem rozbudowy w kierunku morza, tak jak uczyniono to w innych miejscowościach, o skromniejszych możliwościach i nie tak hojnie przez naturę obdarzonych. Najlepszą ilustracja tego jest wypowiedź ówczesnego rajcy miejskiego Schütza, będącą reakcją na projekt zabudowy terenów w rejonie obecnych ulic Sikorskiego i Hołdu Pruskiego. Otóż rajca ów, zareagował słowami: „Jakaż to barania głowa będzie tam chciał budować dom ? Dodać trzeba, że wypowiedź ta miała miejsce w 1885 roku, i że podobnego zdania było jeszcze kilku innych rajców. To stanowisko wynikało nie tyle z troski owych panów o interes miasta, ile raczej z obawy o spadek wartości działek, jakie posiadali oni w jego centrum. Nie wykluczone, że ich opór wynikał również z faktu, że wyjście w rejon nadmorskich wydm z dużym programem budowlanym, wymagało przynajmniej na początku, odpowiednich nakładów finansowych a więc zwiększenia podatków miejskich. Przykład owych rajców miejskich świadczy, że wybrańcy zasiadający w miejskim parlamencie ci dawni ale też chyba i obecni, nie zawsze grzeszą darem przewidywania i nie zawsze mają monopol na mądrość. Przykładów można znaleźć wiele, ale nie to jest przedmiotem artykułu.

Same grunty nie stanowiły istotnego wydatku. Ich sprzedaż oferowało w 1884 roku państwo pruskie, będące ich właścicielem, raptem po 29 fenigów za metr kwadratowy. Szansę tę, w pierwszym okresie wykorzystał berlińczyk Filip Wertheim, który dokonując wtedy zakupu sporej działki i przygotowując ją pod zabudowę, niejako położył kamień węgielny pod świnoujską dzielnicę nadmorską. Od 1888 w rozwój tej dzielnicy włączyło się miasto; zamieszkujący tu rzemieślnicy i przedsiębiorcy. Na efekty długo nie trzeba było czekać. W ciągu niespełna 30 lat zbudowano ponad 300 domów, hoteli, pensjonatów z całą infrastrukturą i zagospodarowaniem otoczenia. W samym tylko 1903 r., powstało więcej budowli niż w latach 1818 – 52 w całym mieście!

Ulice Świnoujścia (2)

Dzielnica nadmorska z lotu ptaka, fot. ok. 1935 r.(fot. Archiwum autora )

Niemal równocześnie z budową dzielnicy nadmorskiej następował też rozwój miasta w kierunku północnym, ku nowemu centrum kuracyjnemu. Na dotychczasowych piaszczystych pustkowiach czy kartofliskach, budowano teraz piękne, okazałe domy wzdłuż osi obecnej ulicy Piłsudskiego, na ulicach Paderewskiego i Hołdu Pruskiego, Narutowicza. W początkach XX stulecia w tamtym rejonie wzniesiono też budynki wielu ważnych społecznie instytucji, m.in. dwie szkoły średnie, dom dla sierot, sąd, więzienie, a także okazały kościół noszący imię Marcina Lutra.

Ulice Świnoujścia (2)

Na pustkowiach wiodących z centrum do morza powstawały okazałe kamienice dzisiejszej ulicy J. Piłsudskiego (widok z wieży kościoła Marcina Lutra). (fot. Archiwum autora )

Na pobliskich ulicach stanęły kilkupiętrowe, zdobne pięknymi fasadami budynki mieszkalne, zamieszkałe przez przedstawicieli intelektualnej czołówki miasta, wolnych zawodów, przedsiębiorców. W zielone tereny parku wkomponowane zostały korty tenisowe, ujeżdżalnia koni, stadion sportowy, ciągi spacerowe. Wzdłuż ulicy Chopina, budowę mieszkań realizowało zrzeszenie budownictwa mieszkaniowego miejscowych urzędników. Co ważne, prawie wszystkie prace budowlane, wykonywane były przez miejscowych rzemieślników i przedsiębiorców budowlanych. Nakręcało to w widoczny sposób koniunkturę gospodarczą, decydowało o widocznym wzroście zamożności wszystkich warstw mieszkańców.

Rozwój miasta w kierunku morza, pociągnął za sobą zabudowę dotychczasowych pustkowi, a więc obecnych ulic Piastowskiej, Piłsudskiego, Hołdu Pruskiego, Paderewskiego. Na piaszczystych niegdyś nieużytkach i kartofliskach powstawały kilkupiętrowe, nowoczesne wówczas budynki mieszkalne i usługowe.

Ulice Świnoujścia (2)

Także obecna ulica Piastowska zmieniła zdecydowanie swój wygląd. Zdjęcie z przełomu XIX i XX wieku. (fot. Archiwum autora )

Jest zrozumiałym, że w czasie I wojny światowej i kilka lat po jej zakończeniu, wszelaki ruch budowlany w mieście zamarł. Ponowne ożywienie nastąpiło w ostatnim, poprzedzającym wybuch II wojny światowej, dziesięcioleciu. W latach 1932 – 37 nastąpiło poszerzenie granic miasta w kierunku na zachód, poprzez zabudowę jednorodzinnymi budynkami wolnych terenów w rejonie dzisiejszych ulic Toruńskiej, Śląskiej, Bydgoskiej, Małopolskiej, Wielkopolskiej, Mazowieckiej. Niemal w tym samym czasie, powstała zwarta, wielorodzinna zabudowa mieszkalna przy ulicy Poznańskiej i Kołłątaja oraz Lutyckiej.

Związany z ówczesnymi planami wojennymi Niemiec, rozwój infrastruktury wojskowej w Świnoujściu i na jego obrzeżach, wyraźny wzrost liczebny garnizonu, wymagały odpowiedniego zaplecza mieszkaniowego dla kadry zawodowej i ich rodzin. Zapewnić je miało osiedle kilkurodzinnych domów, ciągnące się po północnej stronie ulicy Wojska Polskiego, zrealizowane w latach 1935-37. W tym samym niemal czasie, zbudowane też zostało osiedle dla rodzin wojskowych w kwartale ulic Narutowicza, Reja, Bogusławskiego i Krzywoustego.

Ulice Świnoujścia (2)

Osiedle dla rodzin wojskowych zbudowane w latach 1935-37, przy obecnej ulicy Wojska Polskiego, fot. 1938(fot. Archiwum autora )

Dodać należy, że również tym samym celom służyć miało zbudowanie, zaplanowanego w 1937 roku, kompleksu kilkudziesięciu domów mieszkalnych, sytuowanego w rejonie obecnego Osiedla Posejdon. Poza budynkami mieszkalnymi, zaplanowana tam była szkoła, place zabaw, stadion, z różnorodnymi urządzeniami sportowymi, wreszcie basen pływacki i naturalnie zaplecze usługowo-handlowe. Wybuch II wojny wykluczył realizację tych projektów.

Wydarzenia ostatnich tygodni wojny i realia gospodarcze i społeczne kilkudziesięciu minionych lat, zmieniły obraz miasta. Powstały nowe ulice i całe dzielnice, zniknęły niektóre uliczki. A to już jest współczesność. Jaka, każdy widzi.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 17, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-17 z 17

Gość • Niedziela [04.12.2011, 13:59:25] • [IP: 68.217.225.**]

Ostatnie zdjecie to jest Wojska Polskiego i zaczyna sie od Pulaskiego (Skarbowka). Nie wszystkie budynki sa jeszcze skonczone, w tym brakuje mojego. Do dzisiaj wiekszosc tych budynkow stoi. W moim budynku znalazlem w drzwiach gazetke z 1938, czyli daty sie zgadzaja. Pozdrawiam.

Gość • Piątek [02.12.2011, 20:17:02] • [IP: 88.156.234.***]

Warszowiacy, nie przejmujcie sie.Dla wielu Skndynawow przybywajacych do Polski w latach 70 Warszow mylono z Warszawa ! No i dobrze.

J.Pluciński • Piątek [02.12.2011, 20:11:14] • [IP: 80.245.191.***]

Słów parę dotyczących Warszowa. Prawda jest taka, że gdy przed wiekami tu gdzie znajduje sie obecnie Świnoujście, dziki i zające biegały to Warszów był już całkiem znaczącą wsią. O naszej starszej, a godnej szacunku części miasta, będę pisał w styczniu. Pozdrawiam bardzo serdecznie i dziękuję za uwagi. J.P.

Andrzej_Pustelnik • Piątek [02.12.2011, 14:50:29] • [IP: 80.54.123.**]

Popieram poprzedników w kwestii informacji o ziemi warszowskiej :) Pozdrowienia

Warszowiak • Piątek [02.12.2011, 12:19:21] • [IP: 150.254.69.***]

Och och :) Przepraszam szanownych PRAWDZIWYCH Świnoujścian. Niebywałe, jak to łatwo urazić ich Warszowem ;) Dobrze wiedzieć, że niektórzy lewobrzeżacy mają takie kompleksy na punkcie prawobrzeża, że muszą je leczyć na tym portalu wyśmiewając ludzi, którzy chcieliby się dowiedzieć czegoś o miejscu, w którym się wychowali :-) A za dzieciaka to zawsze my czuliśmy się gorsi... Cóż :-) Widać, nie było powodu :-)

Gość • Czwartek [01.12.2011, 18:05:19] • [IP: 80.245.189.***]

historia warszowa??to najpierw ja stworzcie.

Bohater Wyobraźni • Czwartek [01.12.2011, 16:32:55] • [IP: 31.63.212.***]

PaSo, dobrze się Tobie wydaje.

PaSo • Czwartek [01.12.2011, 14:59:28] • [IP: 46.115.17.**]

Na pierwszym planie ostatniego zdjęcia widać ul. Wojska Polskiego, widoczna jest linia kolejowa. Z lewej to ul. Moniuszki a dalej w parku widać zabudowę dawnego szpitala na dzisiejszej ul. Wyspiańskiego. Tak mi się wydaje...

Gość • Czwartek [01.12.2011, 14:51:08] • [IP: 92.42.116.***]

Warszowiaki tu pisze jak byk Ulice Świnoujscia a nie jakiegoś tam Warszowa, jak zbiorniki pierdzielna w lng to was nawet w google map nie znajdą!!;-)

Agnieszka • Czwartek [01.12.2011, 13:29:13] • [IP: 93.94.190.***]

Witam Panie Doktorze, bardzo chciałabym się dowiedzieć, czy ostatnie zdjęcie zamieszczone w artykule przedstawia dzisiajsze ulice:Moniuszki i Leśmiana? Pozdrawiam i liczę na odpowiedź.

Gość • Środa [30.11.2011, 07:50:30] • [IP: 80.245.186.**]

Dziękuję Panie Doktorze za, jak zwykle, ciekawy artykuł. Proszę o jeszcze. Pozdrawiam i życzę zdrowia.

Gość • Wtorek [29.11.2011, 18:03:05] • [IP: 92.42.119.***]

Na ul. Piastowskiej, tam gdzie pasły się krowy p. R. znajduje się teraz boisko szkolne. . te pole było kiedyś należało do miasta ! więc zastanawiam się jak wielu innych osób jakim cudem p. R. syn próbuje sobie teraz przepisać ten kawałek ziemi jako jego własność ?? pazerność czy cwaniactwo co nie których. ..

Warszowianka • Wtorek [29.11.2011, 13:46:21] • [IP: 195.117.222.*]

Witam Pana Doktora i oczywiście dziękuję za kolejną lekcję historii o prawobrzeżu proszę nie zapominać Pozdrawiam

Warszowianka • Wtorek [29.11.2011, 13:43:52] • [IP: 195.117.222.*]

Co się tyczy mądrości rajców ówczesnych to zmian radykalnych u dzisiejszych radnych nie widać rozwój cywilizacji, ludzie w kosmosie, technologia osiągnęła szczyt, a pewne sprawy tkwią w miejscu nieprawdaż??

Alk • Poniedziałek [28.11.2011, 09:58:45] • [IP: 217.97.193.***]

Witam Pana Doktora i dziękuję za kolejny pasjonujący odcinek opowieści o starym Świnoujściu.Pozdrawiam.

Gość • Poniedziałek [28.11.2011, 08:10:56] • [IP: 57.66.78.*]

o właśnie Warszów, i prosimy o zdjęcia, duuzo zdjęć! Może cos na temat Lunety koło PHŚ albo starej dzielnicy Kluss? Może cos bardziej współczesnego, na temat PPD i UR" Odra" i sieciarni, albo odprawy promowej do Szwecji, Baltony i starej stacji CPN?

Warszowiak • Poniedziałek [28.11.2011, 07:47:02] • [IP: 109.173.144.***]

Panie Doktorze! Dziękuję za artykuł i po raz kolejny proszę... Warszów :-) Cokolwiek! My," prawobrzeżanie" też chcielibyśmy dowiedzieć się czegoś o historii naszej dzielnicy.

Oglądasz 1-17 z 17
■ Dotychczasowy Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Świnoujściu st.bryg. mgr inż. Andrzej Lipiński kończy służbę. Uroczyste pożegnanie komendanta w związku z przejściem na emeryturę odbędzie się dziś. 28 maja. W pożegnaniu wezmą udział władze miasta ■ Prezydent miasta: "Mimo ograniczeń Świnoujście dysponuje obecnie dużą rezerwą miejsc dla dzieci, zarówno w żłobku jaki przedszkolach" ■ Kilka minut po godzinie 9.00 rozpoczęły się obrady XXXI sesji Rady Miasta. Posiedzenie odbywa się w trybie zdalnym ■ Mężczyzna jadący na rowerze uderzył w bok jadącego samochodu. W tym czasie nie było żadnej wolnej karetki na terenie naszego miasta! Po poszkodowanego przyleciał śmigłowiec LPR. Do groźnego wypadku doszło około godziny 17:30 na ulicy Grunwaldzkiej, na wysokości dawnego Novatora ■ W sezonie letnim 2020 r. każde przedszkole w miesiącach wakacyjnych pełnić będzie dyżur letni. PM nr 9 z powodu zaplanowanej termomodernizacji placówki swój dyżur pełnić będzie w PM nr 7. Liczba miejsc, ze względu na obostrzenia Głównego Inspektora Sanitarnego, jest ograniczona. Szczegółowych informacji udzielają dyrektorzy placówek. Informacje te zostały również zamieszczone na stronach internetowych Przedszkoli Miejskich ■ Od 25 maja: Będzie można prowadzić zajęcia opiekuńczo-wychowawcze w klasach 1-3 szkoły podstawowej, Będzie można prowadzić konsultację z nauczycielami w szkołach dla maturzystów i uczniów 8 klas przede wszystkim z przedmiotów zdawanych na egzaminach ■