POGODA

Reklama

Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [27.02.2012, 00:41:14] • Świnoujście

Osiedla wymazane z mapy 3

Osiedla wymazane z mapy 3

Osada Klüss, późniejsza Klicz ( Kazimierzowi ) na mapce z 1840 roku. (fot. Archiwum autora )

W cyklu, który zatytułowałem „ osiedla wymazane z mapy”, chcę przedstawić dzieje drugiej z kolei miejscowości, po której już faktycznie żaden ślad nie pozostał. Morska Stocznia Remontowa położona jest niemal w całości na terenie, na którym niegdyś znajdowała się niewielka wioska, nosząca do 1945 roku nazwę Klüss. Przez długie wieki rozciągające się nad Świną łęgi były terenem wypasu rogacizny należącej do rolników z pobliskiej większej osady Ostswine, dzisiejszego Warszowa. W jednym z opisów wymienia się konkretnie, że swoje bydełko wypasał na łąkach na południe od wsi Ostswine jej sołtys. Na kartach historii wieś Klüss pojawiła się pierwszy raz w opisie powiatu z 1654 roku.

Pisano w nim mianowicie: „ W Klüss znajduje się 4 gospodarzy” . Musieli tam być od niedawna, jako że we wcześniejszych, pochodzących sprzed kilku lat opisach tych terenów, żadnej podobnej wzmianki nie było. Brak jest udokumentowanych danych na temat skąd pochodzili zamieszkujący tam wówczas rolnicy. Najprawdopodobniej przywędrowali z okolic miejscowości Güstrow położonej w Meklemburg – Vorpommern, w pobliżu. Znajduje się tam niewielka osada o tej samej nazwie ( Klüss ), z otaczającym ją, łąkowym krajobrazem, który jako żywo przypomina ten znad Świny.

Osiedla wymazane z mapy 3

Pastwisko w pobliżu osady Klüss koło Güstrow, 2010. (fot. Archiwum autora )

Tereny te w okresie wojny 30-letniej były tak zniszczone, że ich mieszkańcy pozbawieni wszelkiego dobytku, szukali po wojnie nowego miejsca na życie, tam gdzie było to możliwym. Dla tych znękanych wojną przybyszów, nawet pustkowia nad Świną okazały się być miejscem dogodnym do ponownego startu życiowego. Dość szybko zajęli się oni tym co robili w swych rodzinnych stronach – wypasem bydła mlecznego. Łąki nad Świną akurat do tego się nadawały. Po kilku latach stało tam już kilka krytych trzcinową strzecha domów a w 1686 roku osada otrzymała nazwę Klüss, taką jaką nosiło opuszczone przez nich osiedle koło Güstrow.

Osiedla wymazane z mapy 3

Jeden z typowych dla osady budynków, ok. 1935 r. (fot. Archiwum autora )

Wioska a raczej osada w ciągu kolejnych wieków rozwijała się powoli. Liczba mieszkańców nie przekroczyła kilkudziesięciu osób. Nie zbudowano tam zatem kościoła, nie było cmentarza ani szkoły. Wszystkie duchowe potrzeby zaspokajano w pobliskim Warszowie. Od początku niemal była tam jednak karczma i to nie jedna. Już w 1697 roku w opisie dawnego powiatu odnajdujemy stwierdzenie: „ W Klüss karczmarze nie posiadają żadnego pola jedynie wypasają 6 sztuk bydła i kilka owiec na swoich łąkach”. W okresie przedwojennym najbardziej popularna była restauracja w okazałym, jak na tę osadę budynku położonym bezpośrednio nad wodą, prowadzona przez rodzinę Sommerów.

Osiedla wymazane z mapy 3

Restauracja nad Świną w Klüss, ok. 1938.(fot. Archiwum autora )

Początkowo, jak w większości wiejskich osiedli na Wolinie, stojące tam budynki były o konstrukcji szachulcowej, kryte trzciną. Z czasem, wraz ze wzrostem zamożności, pojawiły się też domy murowane. Ostatnie z nich można jeszcze było znaleźć na terenie MSR, gdzie spełniały różne cele, zanim je przed kilku laty ostatecznie rozebrano.

Z racji położenia bezpośrednio przy brzegach Świny, wioska i należące do niej łąki i pastwiska dość często doświadczały podtopień spowodowanych znaną nam „cofką”. Nie wpływało to w opinii mieszkańców, na jakość traw podtapianych łąk i pastwisk, na których wypasano nie tylko bydło ale też i dużą liczbę owiec.

Osiedla wymazane z mapy 3

„Cofka w Klüss, 1938 r. (fot. Archiwum autora )

Zmiany w życiu leżącej na poboczu głównego nurtu życia, spokojnej osady liczącej niespełna 30 gospodarstw, przyszły wraz z tym, jak w jej bezpośredniej bliskości, poczęto wznosić hale i place montażowe stoczni Burmester, budującej doskonałe kutry rybackie w wersji dostosowanej do celów wojskowych (KFK). W pobliżu powstał jeszcze jeden nietypowy zakład, w którym budowano pływające tarcze strzelnicze dla ćwiczeń artyleryjskich.

Osiedla wymazane z mapy 3

Droga wiejska łącząca niegdyś Warszów z osiedlem Klicz(fot. Archiwum autora )

Kolejnym zakładem znajdującym się w pobliżu była tzw. torpedownia. W ten sposób cicha osada bardzo szybko znalazła się niemal w centrum wojennych przygotowań III Rzeszy w tym rejonie. Kilka miesięcy po wybuchu wojny, także w sąsiedztwie wioski wzniesione zostały baraki przeznaczone początkowo dla jeńców wojennych i robotników przymusowych . Był to obóz pracy Ostswine – Klüss. Jego mieszkańcy byli już od 1941 roku zatrudniani w gospodarstwach rolnych tej i pobliskich wiosek, a także i przede wszystkim w powstałych zakładach stoczniowych i pobliskiej torpedowni. Z relacji dawnych niemieckich mieszkańców osiedla wynika, że zamieszkiwali tam także robotnicy pochodzący z Holandii, Francji i Belgii.

O dalszych kolejach losu małej osady znad Świny, w odcinku kolejnym.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 18, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-18 z 18

Fakt • Niedziela [04.03.2012, 11:39:39] • [IP: 79.186.59.***]

Do - 148...Co innego ekonomia a co innego nostalgia i sentyment Morska Stocznia Remontowa w okresie swej świetności dawała pracę dla 1450 ludzi a w planach miał być trzeci dok, wykonano nawet głębię dokową. Tak jak Ciebie żal ściska za utraconą chatą ogródkiem... tak widząc obecną sytuację STOCZNI podobnie się czuję.Mieszkańcy Kazimierzowa chętnie przenosili się do nowych bloków a jak słyszałem (nie wiem czy to prawda) oferowano im domki na wsi. Staram się opisać fakty...Pozdrawiam

Gość • Niedziela [04.03.2012, 10:30:42] • [IP: 80.54.123.**]

tak dla ciekawości dok przedwojenny stoi teraz i jest w użytku Stoczni remontowo- budowlanej w Kilu sam widziałem napis na doku.

Gość • Sobota [03.03.2012, 22:00:57] • [IP: 77.253.148.***]

Może to i były rudery, ale to było nasze życie, dzieciństwo - a teraz nie ma śladu.Każdy z nas na stare lata chętni by wrócił i odwiedził tamte okolice...Zresztą dla kogo to były rudery dla innego to był raj na ziemi - trzeba było tam mieszkać !Tęsknię za tymi" ruderami"...

Fakt • Sobota [03.03.2012, 18:54:32] • [IP: 83.21.138.**]

Rybacka Baza Remontowa z majątkiem poniemieckiej czerwonej hali jednonawowej gdzie wewnątrz był dział mechaniczny i ślusarnia, silnikowy to murowany baraczek, stary poniemiecki dok z końca XIX wieku (załamał go Rosyjski Holownik) został złomowany.Drewniane duże molo i małe molo przy którym były remontowane kutry dwa slipy i drewniany baraczek w którym znajdowała się stolarnia.Przemianowana na Rybacka Stocznia gdzie zbudowano halę dwu nawową dostała dok nr.1 Na terenie pomiędzy oboma halami miał powstać podnośnik hydrauliczny (synkrolift)statków w tym celu aby wzmocnić grunt w przestrzeń pomiędzy halami- poniemiecką i nową wzmocniono dziesiątkami pali żelbetowych(to był początek zagłady Kazimierzowa. Podnośnik hydrauliczny nigdy nie powstał Kasę utopiono w błocie.To był początek zagłady tego osiedla, nie ma co żałować chaty to były rudery a drogi to ubita ziemia.Nazwę Morskiej Stoczni wymyślił -Dyr.Gaweł. kiedy powstała aby odróżnić obie stocznie.W morskiej stoczni powstała Hala 3 - nawowa. To historia.

Warszowianka • Środa [29.02.2012, 14:44:45] • [IP: 195.117.222.*]

Ślicznie dziękuje panie doktorze

Gość • Środa [29.02.2012, 13:10:09] • [IP: 90.141.192.**]

DO GOŚCIA z 13 ;56 nie zdradzaj gdzie można tą ładną panią od mleka spotkać bo zapewne miała by kłopoty.taka dilerka to w naszych czasach przestępstwo. unia nakazuje pic wyrób mlekopodobny a ta pani nie stosuje się do norm co może zwiększyć ryzyko spadku umieralności społeczeństwa

Gość • Środa [29.02.2012, 11:22:10] • [IP: 83.23.144.***]

Super podziękowania dla Pana Plucińskiego za opowiadanie o historii.

Gość • Wtorek [28.02.2012, 16:04:07] • [IP: 80.245.186.**]

D z i ę k u j ę Panie dr Pluciński ! Serdecznie pozdrawiam ! T.K.

Gość • Wtorek [28.02.2012, 13:56:05] • [IP: 93.94.190.***]

DO GOŚCI z 00:20 i z 13:16: Jest dilerka, taka niebrzydka nawet pani, zdaje się że w soboty tam bywa, sprzedaje mleko w butelkach plastikowych z prawdziwej krowy, w mieście prawdziwego niestety Żmurka na wyspie oblanej nieprawdziwą wodą=roztworem różnych ścieków i wypłuczyn ze statków.

Gość • Wtorek [28.02.2012, 13:16:51] • [IP: 188.147.150.**]

do Gość • Wtorek [28.02.2012, 00:20] • [IP: 90.132.28.**] Teraz drogi gościu nie kupisz legalnie mleczka, bo biały płyn sprzedawany w sklepach, niema nic wspólnego z mleczkiem, poza kolorkiem. Możesz mleczko nabyć ale musisz się natrudzić i znaleźć" dilera" na ryneczku. A tak poza tym to wspaniały artykuł.

Gość • Wtorek [28.02.2012, 00:23:23] • [IP: 88.156.235.**]

144, budynek stal do lat 90 ?To co w nim sie miescilo w ostatnich latach ?Wydzial transportu stoczni ?.

Gość • Wtorek [28.02.2012, 00:20:38] • [IP: 90.132.28.**]

Drogie dzieci na zdjęciu nr 2 pasą się krówki na łące. Krówki dają mleczko żeby dzieci mogły pić i były zdrowe.Kiedyś dzieci na śniadanie piły mleczko a nie coca colę.

Gość • Poniedziałek [27.02.2012, 20:58:40] • [IP: 87.58.221.***]

a może coś więcej o Friedrichsthal?

Gość • Poniedziałek [27.02.2012, 20:31:36] • [IP: 80.245.184.**]

Ale flage chyba zmienili ?

Gość • Poniedziałek [27.02.2012, 18:27:28] • [IP: 77.115.144.***]

Budynek Restaracij nad Swina to pozniejsza siedziba J.K.4 Wiatry. Zostal rozbudowany od fontu dstwiono werande. Maszt na flage stal w tym samym miejscu Budynek stal do lat 90

Gość • Poniedziałek [27.02.2012, 14:05:39] • [IP: 81.219.86.***]

Super, wielkie dzięki !

Gość • Poniedziałek [27.02.2012, 09:24:02] • [IP: 217.97.199.**]

Stocznia remontowa powstala na terenie Kazimierzowa gdzie zznajdowała się niemiecka stocznia jachtowa, obok niej postawiono pierwszy dok do remontow statków przy jacht klubie

• Poniedziałek [27.02.2012, 08:12:08] • [IP: 79.162.138.***]

Nie mogli stoczni zbudować z boku, tylko akurat na wiosce? Tak samo jak budują drogi, nie mogą drogi puścić bokiem, tylko przez kuchnię czyjegoś domu.

Oglądasz 1-18 z 18
■ W Urzędzie Miasta odbyły się zwołane przez prezydenta konsultacje społeczne w sprawie zmiany granic jednostki pomocniczej miasta, jaką jest Dzielnica Uzdrowiskowa. Radni usłyszeli o pomysłach, które mogą budzić niepokój. Urzędnicy wykazywali się dużą powściągliwością przy udzielaniu odpowiedzi ■ W wyniku otwartego i konkurencyjnego naboru na stanowisko – Kierownik portu jachtowego, nie wpłynęła żadna oferta spełniająca wymagania formalne. Na powyższe stanowisko zostanie ogłoszony kolejny nabór ■ W związku z żałobą narodową, Gala Nagrody Prezydenta Miasta Świnoujście TRYTON 2018 odbędzie się w sobotę o godzinie 19.00. Miejsce pozostaje bez zmian – hotel Radisson Blu ■ „14” pensja dla wybranych, czyli Prezydent przyznał nagrody, bo… chciał? Cztery nagrody uznaniowe dostali w grudniu ubiegłego roku zastępcy prezydenta Świnoujścia, skarbnik miasta i sekretarz. Łącznie na kwotę ponad 27 tysięcy złotych. Odpowiedź Hanny Lachowskiej w sprawie uzasadnienia dla tak hojnych wyróżnień to… Najlepiej sami zobaczcie! W grudniu ubiegłego roku prezydent Janusz Żmurkiewicz przyznał nagrody uznaniowe czworgu pracowników Urzędu Miasta. Najwięcej, bo 7813 złotych dostała I zastępca prezydenta Barbara Michalska, II zastępca prezydenta Paweł Sujka – 6511 złotych. Skarbnik miasta Iwona Górecka-Sęczek – 7162 złotych, a sekretarz miasta Iwona Szkopińska – 5860 złotych ■ 15-letni wrocławianin został zaatakowany i pobity na ulicy. Zdarzenie rozegrało się na ulicy Grunwaldzkiej, na odcinku między PEC-em a C.H.Uznam. Kilkuosobowa grupa nastolatków najpierw zaczepiała, potem pobiła 15-latka. W piątek przed godziną 19.00 policja została wezwana do ulicznego pobicia. Radiowóz przyjechał na sygnale. Na miejscu policjanci zastali 15-latka pochodzącego z Wrocławia, który zgłosił, że został uderzony przez agresywnego nastolatka. Przyjechała również karetka, która odwiozła poszkodowanego chłopaka do szpitala. Tak jednak okazało się, że nie odniósł on poważniejszych obrażeń ■ Od 6 lutego do końca miesiąca obowiązuje zmiana organizacji ruchu na ulicy Barlickiego, na odcinku od przejazdu kolejowego przy straży pożarnej do wiaduktu OT Port. Ruch pojazdów będzie odbywał się tam wahadłowo, odcinkami, które będą przesuwane w miarę postępu robót. Zmiana organizacji ruchu jest związana z przygotowaniami do przebudowy ulicy Barlickiego i budowy wzdłuż niej ścieżki rowerowej. To zdecydowanie poprawi bezpieczeństwo ■ Czy autobusy UBB wjadą na polską część wyspy Uznam? Komisja Europejska uruchomiła wobec Polski procedurę naruszenia unijnego prawa. Chodzi o dostęp do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych. Czy tę historię mogły wywołać zdarzenia ze Świnoujścia z 2017 roku? ■ Pracownicy żeglugi martwią się o prom „Karsibór IV” ■ Gminny Program Wspierania Rodziny na lata 2019-2021 został, bez dyskusji na sesji przyjęty przez radnych. Projekt był wcześniej szeroko omawiany podczas posiedzeń stałych komisji Rady przez Gabrielę Poniedziałek-Petruk dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie ■