POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [22.08.2011, 13:42:33] • Świnoujście

Latarniowce ( cz.1)

Latarniowce ( cz.1)

Latarniowiec zakotwiczony przy morskim szlaku. Ryc. XIX w. (fot. Archiwum autora )

Dotychczas zajmowaliśmy się historią świnoujskiej latarni morskiej. Oczywiście była ona i pozostaje dla nas, najbardziej znanym „morskim drogowskazem”, świetlnym znakiem nawigacyjnym.

Ale w naszym rejonie, mamy też wiele innych, tradycyjnych znaków, jak zakotwiczone na torze wodnym pławy, stojące na lądzie stawy świetlne i nabieżniki. Dla uprawiania bezpiecznej żeglugi, ludzie dopracowali się wielu rodzajów takich urządzeń. Wraz z rozwojem techniki, niektóre jednak odchodzą już do historii i stają się przedmiotem zainteresowania historyków, czy miłośników tradycji morskich. Tak stało się z rozpowszechnionymi niegdyś na wszystkich morzach latarniowcami. Nazwa ta odnosiła się do pływających nośników latarń nawigacyjnych, zakotwiczonych na określonej pozycji. Jest bowiem tak, że na otwartym morzu znajduje się wiele miejsc niebezpiecznych dla żeglugi, ze względu na mielizny, kamieniste rafy czy wraki. O niebezpieczeństwach tych ostrzegały, już to pławy świetlne, już to bardziej widoczne specjalne statki, zakotwiczone na martwych kotwicach w punkcie dokładnie określonym współrzędnymi geograficznymi. Instalowano na nich światła dużej mocy, będące zminiaturyzowanymi, pływającymi latarniami morskimi. Od innych statków różnią się sylwetką, charakterystycznym znakiem szczytowym oraz kolorem kadłuba z wypisaną na obu burtach nazwą. Latarniowce wyposażone są w latarnię morską, radiostację, radiolatarnię, urządzenia do nadawania sygnałów mgłowych oraz sprzęt do pomiarów meteorologicznych.

Latarniowce ( cz.1)

Angielski latarniowiec ustawiony u ujścia Tamizy w 1732 r. współczesna rycina. (fot. Archiwum autora )

Pierwszy tego typu statek ustawili naturalnie Anglicy w 1732 r. dla oznakowania drogi wodnej wiodącej do ujścia Tamizy. W ślad za nimi, w ciągu XVIII i XIX wieku, u ujścia większości wielkich rzek europejskich, na mieliznach Morza Północnego i Bałtyku, stanęły zakotwiczone, liczne „pływające latarnie morskie”, świecące nocą, podobnie jak właściwe latarnie morskie, światłem o określonej charakterystyce. Były to najczęściej niewielkie statki, długości 20 – 30 metrów, obsadzone załogą w liczbie 6 – 8 ludzi. Ponieważ latarniowce kotwiczono zwykle na akwenach posiadających kiepską opinię ze względu na częste sztormy, musiały one posiadać dużą dzielność morską i zdolność do podjęcia żeglugi w wypadku zerwania się łańcucha kotwicznego, do czego zresztą dochodziło dość często. Z reguły więc, stateczki posiadały 2-3 komplety mocnych żagli, były praktycznie niezatapialne, a załoga składała się z doświadczonych żeglarzy. Na akwenach spokojniejszych, takich jak Zalew Szczeciński, z reguły latarniowce były stateczkami mniejszymi, z 3 – 4 osobową załogą i parametrach technicznych, mniej wymagających pod względem bezpieczeństwa. By latarniowiec utrzymać na tej samej, utrwalonej na morskich mapach pozycji, konieczne było odpowiednie jego zakotwiczenie. Celowi temu służyły odpowiednio długi a mocne łańcuchy kotwiczne oraz ciężkie kotwice, najczęściej „grzybkowe”.

Latarniowce ( cz.1)

Kotwica „grzybkowa” służąca do kotwiczenia ciężkich pław i latarniowców. (fot. Archiwum autora )

Gdy napęd żaglowy na statkach zastępować zaczęto silnikami parowymi, a następnie spalinowymi, latarniowce były także wyposażane w nowocześniejsze środki napędu. Coraz powszechniej też, instalowano na nich agregaty prądotwórcze, zasilające latarnię. Doskonalono również zainstalowane na latarniowcach urządzenia świetlne, ich optykę, niezawodność i zasięg. Z czasem, poprzez wprowadzenie w szerszym zakresie automatyki, ograniczano liczebność załogi, albo wręcz całkowicie z nich rezygnowano. Te nieliczne latarniowce, które się do naszych czasów zachowały, w większości są już bezzałogowymi, w pełni zautomatyzowanymi statkami.

Latarniowce ( cz.1)

Budowa latarniowca – przekrój. (fot. Archiwum autora )

Tu nieco o technicznych problemach „pływających latań morskich”. Początkowo wyposażano je w niezbyt skomplikowane latarnie świecowe lub olejowe, podnoszone na maszcie czy olinowaniu. Ich światło było jednak widoczne tylko z niewielkiej odległości, a przy sztormie czy gwałtowanych opadach prawie wcale, stąd też następowały kolejne ich ulepszenia. Od 1830 wprowadzać zaczęto na latarniowcach, podnoszone na maszt tzw. „świetlne pierścienie”. Była to zmyślna konstrukcja w kształcie dużego koła, zbudowanego z połączonych ze sobą 12 parabolicznych reflektorów. I tu źródłem światła były lampy olejowe. Urządzenie to ważyło zwykle około 500 kg i codzienne jego opuszczanie, zapalanie i następnie podnoszenie, z pomocą całego systemu bloczków na top masztu, wymagało ciężkiej pracy kilku mężczyzn. Dla ułatwienia, z czasem ów pierścień, mocowano na maszcie „na sztywno”, a obsługujący go latarnik wspinał się na znajdującą się pod nim platforemkę. Wymagało to cyrkowych nieraz umiejętności obsługującego, szczególnie w czasie sztormu.

Latarniowce ( cz.1)

Załoga latarniowca podnosi na maszt „świetlny pierścień”. Ryc. XIX w. (fot. Archiwum autora )

Dalszy postęp w tej dziedzinie, doprowadził do instalowania na latarniowcach aparatów świetlnych Fresnel’a, podobnych jak w lądowych latarniach morskich, tyle że zminiaturyzowanych. Uprościło to ich obsługę, szczególnie, gdy na początku XX wieku instalowano w nich żarówki elektryczne.

Latarniowce ( cz.1)

Aparatura Fresnal’a na maszcie latarniowca, XX w. (fot. Archiwum autora )

Analogicznie, jak większość latarń morskich, światła latarniowców posiadły też charakterystyczny dla siebie, rozpoznawalny cykl świecenia. Osiągano go, przez zainstalowanie obracających się wokół źródła światła, przysłaniających je w pewnych odcinkach czasowych, blaszanych osłon. Napęd dla owych obrotowych osłon, tak jak w latarniach lądowych, stanowił mechanizm podobny do tego, jaki uruchamia zegary łańcuszkowe lub linkowe. Oczywiście, każdego dnia linkę napędową należało z pomocą korby, tam wysoko na maszcie nawijać na bęben. A kiedy się coś zepsuło, to nieraz noc całą, także wysoko na maszcie, pod aparatem świetlnym, siedział członek załogi latarniowca i ręczną korbą obracał ekrany, w tempie zgodnym z charakterystyką świateł. Z czasem i ten techniczny problem został rozwiązany, przez wprowadzenie silników elektrycznych.

Swoje apogeum przeżywały latarniowce na przełomie XIX i XX wieku, kiedy to ich liczba na morzach świata dochodziła do kilkuset. Dziś jest ich jeszcze kilkadziesiąt, ale w miarę doskonalenia systemów nawigacyjnych i ta romantyczna karta w dziejach światowej żeglugi zamyka się.

O latarniowcach, jakie znajdowały się niegdyś na najbliższych nam akwenach opowiem w odcinku następnym.

źródło: www.iswinoujscie.pl


komentarzy: 6, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-6 z 6

Gość • Piątek [26.08.2011, 03:37:10] • [IP: 83.21.134.**]

Szkoda że tak piękny budynek starej rzeźni niszczeje, ale nie wyobrażam sobie by tam powstało na przykład centrum sztuki. Choć tak piękna zabudowa aż się prosi o takie zaadoptowanie. Zbyt dużo tam złych emocji. Należy to zburzyć i posadzic drzewa.Moż kiedyś to wygaśnie.

Gość • Czwartek [25.08.2011, 14:45:19] • [IP: 80.52.151.**]

"Od innych statków różnią się sylwetką, charakterystycznym znakiem szczytowym oraz kolorem kadłuba z wypisaną na obu burtach nazwą." Czy to znaczy, że latarniowce mają kadłuby określonego koloru?

Gość • Czwartek [25.08.2011, 12:28:18] • [IP: 83.21.134.**]

Dziękuję za artykuł, jak zwykle świetny.

Alk • Wtorek [23.08.2011, 09:24:09] • [IP: 195.117.222.***]

Bardzo dziękuję za szybką odpowiedź.Z niecierpliwością czekam na kolejne ciekawe informacje dot.naszego miasta.Serdecznie pozdrawiam.

J.Pluciński • Wtorek [23.08.2011, 09:11:38] • [IP: 80.245.191.***]

Do Czytelnika IP 222. Dziękuję za uznanie. W kompleksie budynków byłej rzeźni znajdowała się zbudowana w 1890 roku rzeźnia miejska. Był to wówczas jeden z pierwszych na Pomorzu tego rodzaju, celowo zaprojektowany i zbudowany obiekt. Uznany i słusznie za zabyt obecnie niestety niszczeje, a szkoda. Jesienią napiszę o nim więcej. Pozdrawiam. J.P.

Alk • Wtorek [23.08.2011, 08:02:15] • [IP: 195.117.222.***]

Witam Pana Doktora.Dziękuję za fajny artykuł.Tradycyjnie stanął Pan na wys.zadania.Mam pytanie do Pana doktora.Co znajdowało sie w kompleksie budynków byłej rzeźni na ul.Kołątaja?Pozdrawiam.

Oglądasz 1-6 z 6
■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344 ■ Wiesz o czymś o czym my nie wiemy? Napisz! kontakt@iswinoujscie.pl lub wyślij mms na numer 602 657 344
■ Naczelnik Wydziału Ochrony Srodowiska i Leśnictwa Tułodziecka-Terenda; "uważam za ogromny sukces, że mamy w Świnoujściu parking na którym możemy przechować odholowane pojazdy i wraki ■ Radna Agatowska: apeluję do wydziału gospodarki komunalnej i środowiska o spotkanie z Policją i ustalenie zasad dotyczących usuwania samochodów i wraków zaparkowanych w pasie drogowym ulic ■ 94 wnioski na zakup węgla w Świnoujściu, w większości wnosokują o to mieszkańcy praworzeża ■ Prezydent Miasta; „postanowiłem wyłączyć po zmroku oświetlenie promenady i parków bo nikt z tego teraz nie korzysta” ■ 1 grudnia o godz. 9.00 odbędzie się seminarium dla radnych na którym zaprezentowany zostanie projekt przyszłorocznego budżetu miasta ■ Od godziny 9.14 rozpoczęły się obrady 70 sesji Rady Miasta. W związku z remontem sali konferencyjnej rady Miasta radni spotkali się tym razem w Bibliotece Miejskiej ■ Ćwiczenia „NEPTUN-22” w Świnoujściu – utrudnienia w ruchu. 25 listopada 2022 roku, od godziny 07:30 do godziny 14:30, na terenie dzielnicy Warszów w Świnoujściu, odbędą się ćwiczenia dowódczo-sztabowe pod kryptonimem „NEPTUN-22”, w związku z czym, należy spodziewać się utrudnień w ruchu w rejonie terminala LNG i przyległego kompleksu leśnego. W tym czasie ruch pojazdów na ul. Ku Morzu, na odcinku od zjazdu z wiaduktu do ronda przy parkingu, zostanie wstrzymany. Organizatorzy ćwiczeń - Komenda Wojewódzka Policji w Szczecinie oraz Komenda Miejska Policji w Świnoujściu przepraszają za możliwe utrudnienia. ■ W ciągu dnia w pasie częściowo centralnym i zachodnim będą występować spadki temperatury powietrza i gruntu do oraz poniżej 0°C powodujące oblodzenia wilgotnych i mokrych nawierzchni dróg oraz chodników, ponadto w województwie podkarpackim i lubelskim od rana będą występować gęste mgły ograniczające widzialność poziomą do 50 - 100 m. ■ Taksówkarze (przedsiębiorcy) chcący zachować dotychczasowe licencje wydane przed 1 stycznia 2020r. powinni do 31 grudnia 2022r. złożyć wniosek o dostosowanie licencji do obecnych ustawowych wymogów. Wniosek należy złożyć w Wydziale Komunikacji Urzędu Miasta Świnoujście ■ Mężczyzna wypadł przez okno na 4. piętrze. Do tego zdarzenia doszło nad ranem 3.11.2022r. Z okna znajdującego się na czwartym piętrze budynku przy ulicy Matejki 1a, wypadł mężczyzna. Na skutek upadku doznał licznych obrażeń, został przewieziony do szczecińskiego szpitala ■ Multipleks Cinema3D zlokalizowany w Galerii Corso od 28 października br. funkcjonuje pod nową nazwą Multikino. Zmienione zostały wszystkie logotypy znajdujące się w centrum handlowym w Świnoujściu oraz na jego fasadzie ■ Portal iswinoujscie.pl wygrał w sądzie z gminą miasto Świnoujście. Wygrana właściciela i naczelnego redakcji dotyczy nieprawnego żądania usunięcia z portalu, artykułu: „Czy Urząd Miasta ustawił zakup auta dla prezydenta Janusza Żmurkiewicza?” ■ Rano i przed południem w głębi województw północnych, wschodnich oraz miejscami na południu spodziewane są gęste mgły ograniczające widzialność poziomą do 100-300 metrów ■ Ze Świnoujścia znika stacja dializ. To początek horroru dla pacjentów. Już w grudniu swoją działalność zakończy stacja dializ w Świnoujściu. To bardzo zła wiadomość dla wszystkich pacjentów korzystających ze stacji dializ znajdującej się w "Rusałce" ■ Miejska Biblioteka Publiczna im. Stefana Flukowskiego w Świnoujściu ma przyjemność zaprosić w dniu 18 października (wtorek) o godz. 17:00 – na spotkanie autorskie z Panem Markiem Żymłą. Wszystkich zainteresowanych zapraszamy do Galerii Biblioteki Głównej przy ul. Piłsudskiego 15. Wstęp wolny! ■ Mieszkańcy Świnoujścia, zainteresowani zakupem węgla opałowego, proszeni są o zgłaszanie zapotrzebowania w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie, pod numerem telefonu 091 32 25 491. W terminie do 10 października 2022 roku należy zgłosić zapotrzebowanie na cały sezon grzewczy. Szacowana cena opału wyniesie około 2600-2800 zł brutto za tonę. W ofercie znajdzie się: miał węglowy, groszek oraz orzech 2. W Świnoujściu węgiel będzie można nabyć w miejskiej spółce PEC lub w innych podmiotach wskazanych przez Prezydenta Miasta. Opał pochodzić będzie z zasobów zorganizowanych przez PGE Paliwa sp. z o.o. oraz spółkę OT Port. ■ Informacja banku. Punkt kasowy w urzędzie. Jak informuje Bank Pekao S.A., od dnia 3 października 2022r. do odwołania punkt kasowy banku przy ul. Wojska Polskiego 1/5 (budynek urzędu miasta) będzie czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7.45 – 15.30, dla petentów urzędu miasta w godz. 08.00 – 15.15. Przerwa w obsłudze w godz. 12.00 -12.15 ■