POGODA

Reklama


Wydarzenia

Dr Józef Pluciński • Poniedziałek [04.06.2012, 10:37:24] • Świnoujście

Wzgórze Golm koło Kamminke

Wzgórze Golm koło Kamminke

Wzgórze Golm widziane od strony Wydrzan, grafika poł. XIX wieku. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum autora )

W poprzednim tygodniu pisałem o pięknej wiosce Kamminke. W jej bezpośredniej bliskości wznosi się wzgórze Golm ( 96 m. ), najwyższe wzniesienie na wyspie Uznam. Jak wykazały badania archeologiczne znajdowało tam się grodzisko z okresu brązu z datowane na VIII – VI wiek przed naszą erą.

To tajemnicze, porośnięte bukami, położone w środku mokradeł i trzęsawisk wzgórze, od wieków rozbudzało wyobraźnię okolicznych mieszkańców. Fantazja ludzka zasiedliło ten niezwykły obiekt a to krasnalami strzegącymi skarbu, a to księżniczką, ukazującą się w każdą świętojańską noc. W polu widzenia szerszej publiczności pokazało się owo wzgórze dopiero w 1821 roku, kiedy to świnoujski senator i kupiec F.W. Krause nazywany potocznie „królem Świnoujścia” zlecił budowę na wzgórzu, pomnika dla upamiętnienia setnej rocznicy zjednoczenia Pomorza pod władzą królów pruskich. Monumentowi nadana została forma żelaznej kolumny wysokiej na 56 stóp ( ok.19 m.) zwieńczonej żelaznym krzyżem. Ów pomnik czcić miał nie tylko wspomnianą rocznicę. Zgodnie z intencją fundatora, także w każdą rocznicę tzw. bitwy narodów pod Lipskiem z 1813 roku, miało być tam zapalane wielkie ognisko, którego płomienie byłyby widoczne z każdego niemal punktu ówczesnego Świnoujścia. O dalszych losach monumentu nie zachowało się niestety zbyt wiele informacji. Ostatnia chyba pochodziła ze wspomnień T. Fontane, który jako dziecko przybył tu w 1827 r. Potem zaś już wszelkie informacje na temat monumentu urywają się. Być może, na coraz bardziej porośniętym zboczu, kolumna przysłonięta została zielenią a następnie, mimo że zbieraczy złomu jeszcze nie było, po prostu zlikwidowana.

Wzgórze Golm koło Kamminke

Pamiątkowa kolumna na Golmie, grafika ok. 1840 r. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum autora )

W międzyczasie, Świnoujście ogłoszone zostało kąpieliskiem morskim i każdego lata przyjmować zaczęło początkowo powoli rosnącą liczbę kuracjuszy. Przybyszom poza świeżym powietrzem należało zaproponować jeszcze inne możliwości uatrakcyjnienia pobytu. Takim obiektem miało się stać wzgórze Golm. W 1834 roku ówczesny burmistrz Świnoujścia Kirstein zlecił budowę na zboczu góry Golm specjalnego pawilonu, będącego jednocześnie punktem widokowym w kierunku Świnoujścia. Gdy już powstał, został wydzierżawiony miejscowemu młynarzowi, który w zamian za roczną opłatę 2 talarów, otrzymał zezwolenie na prowadzenie tam mówiąc naszym językiem baru, z wyszynkiem piwa i wina oraz sprzedażą kanapek z kawiorem. Dla uatrakcyjnienia widoków zainstalowana tam też została luneta na statywie, skierowana na port w Świnoujście i ujście Świny. Pawilon, jak pokazuje to staloryt Rosmäslera z 1835 roku, utrudzonym wędrówką na wzgórze, oferował możliwość pokrzepienia się i odpoczynku w kontakcie z przyrodą. Konstrukcję otwartego pawilonu tworzyły postawione na fundamencie kolumny, na których, jak w antycznych świątyniach, opierał się płaski dach. Pod dachem i na zewnątrz, ustawione były proste stoły i ławy dla gości.

Wzgórze Golm koło Kamminke

Pawilon na wzgórzu, ok. 1840 roku, grafika K. Sane. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum autora )

Na wzgórze i do pawilonu trafiali prawie wszyscy goście jak też i mieszkańcy Świnoujścia, dla których wycieczki te stały się ulubioną formą odpoczynku. Bywali tam także nader prominentni goście, jak np. w 1846 roku król Prus Fryderyk Wilhelm IV, bawiący tu dość często wraz z członkami rodziny.

Po wzlotach nastąpił jednak czas upadku. Stosunkowo niewielka kwota dzierżawy nie wystarczała na utrzymanie pawilonu w dobrej kondycji. Coraz bardziej widoczne stawały się czynione przez naturę szkody, a pieniędzy na planowany a konieczny remont nie było. Ostatecznie doprowadziło to do jego rozebrania w 1863 roku. Na jakiś czas natura znowu wzięła ten zakątek w swe wyłączne władanie. Ta rozbiórka symbolizowała w pewnym sensie pewne kłopoty, jakie miało miasto w tamtych czasach. Był to okres swoistego „dołka ekonomicznego”, którego nie przezwyciężyło jeszcze dość słabo uczęszczane kąpielisko ani mało znaczący wtedy, peryferyjny porcik.

W pobliżu pawilonu, w okresie późniejszym wzniesiona została drewniana platforma widokowa umożliwiająca oglądanie Świnoujścia i okolicy ponad porastającymi wzgórze bukami. Platforma widokowa a wcześniej pawilon, zostały zbudowane w zasadzie w miejscu, gdzie znajdowały się jeszcze resztki dawnego obronnego wału skutecznie go niszcząc.

Widok jaki rozciągał się wówczas ze skromniej wówczas zalesionego wzgórza musiał być naprawdę zachwycający, jeśli w wydanym w 1840 roku przewodniku po tych stronach zatytułowanym „Wędrówki nad Bałtykiem”, jego autor Wilhelm Cornelius określił punkt widokowy na Golmie, jako najpiękniejszy widok na Uznamie. Według niego wszystko tu tchnie „powagą i głębokim spokojem”.

Wzgórze Golm koło Kamminke

Pawilon i punkt widokowy na Golmie , grafika kolorowana K. Sane, 1840 r.. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum autora )

W 1848 roku podjęto budowę pierwszej bitej drogi na Uznamie wiodącej ze Świnoujścia do Usedom, którą w 1852 roku doprowadzono do podnóża Golmu. Przybliżyła ona ten rejon do miasta, ułatwiła dotarcie doń z pomocą powozów konnych.

Na samym wzgórzu Golm zmieniło się nieco dopiero w 1870 roku, kiedy w miejsce rozebranego pawilonu zbudowana została bardzo prosta restauracja a obok niej wzniesiona wspomniana już drewniana platforma widokowa. O ile pawilon był przeznaczony dla określonej, nazwijmy to wyższej warstwy towarzyskiej, to nowa, w kształcie baraku restauracja, służyła już szerszym warstwom społecznym. Nowa restauracja oferowała muzykę, taniec, tanie trunki i tanie rozrywki, jak strzelnicę, punkt widokowy, huśtawki dla dzieci. Miejscową maskotką był osiołek, którym posługiwano się jako środkiem transportu produktów dla restauracji odbieranych z przystanku kolejowego położonego u stóp wzgórza. Restaurację i dom dzierżawił miejscowy przedsiębiorca nazwiskiem Thomas, w związku z czym restauracja nosiła popularną nazwę „Onkel Thoms Hütte” co znaczyło tyle co Chata wuja Toma.

Wzgórze Golm koło Kamminke

Restauracja u stóp Golmu. W głębi widać miejscową atrakcję – osiołka, 1926r. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum autora )

Liczba odwiedzających ten obiekt znacznie wzrosła wraz z doprowadzeniem tu linii kolejowej i zbudowaniem przystanku w 1876 roku. Ze Świnoujścia koleją każdego dnia letniego sezonu docierały dziesiątki gości kuracyjnych. Ponadto wzgórze oferujące poza pięknymi widokami niezbyt wymyślne formy rozrywki, przyciągało młodzież szkolną, grupy osób zrzeszonych w związkach śpiewaczych, sportowych a wreszcie młodzież związaną z organizacjami narodowymi związkowymi, kombatanckimi. Tych w latach po I wojnie światowej było pod dostatkiem. Dochodziło nawet do częstych bijatyk w wypadku, gdy spotykali się członkowie różniących się ideologicznie grup.

Wzgórze Golm koło Kamminke

Wieża widokowa na Golmie, rys. E. Kracht. Reprodukcja w zbiorze autora.(fot. Archiwum autora )

Sytuacja wokół wzgórza na dobre zmieniła się po 1933 r., po dojściu do władzy nazistów. W pobliskim Garz rozpoczęto budowę bojowego lotniska Luftwaffe, przeznaczonego dla nowoczesnych samolotów. W pobliżu ustawiono gniazda karabinów maszynowych i punkty obrony przeciwlotniczej. To wszystko jednakowoż nie dotykało jeszcze samego Golmu. Jak dawniej odbywały się tam, także w początkach wojny, sielankowe spotkania rodzinne mieszkańców pobliskiego Świnoujścia, z ciastem i kawą. W miarę narastania trudności aprowizacyjnych, w kawie było coraz więcej cykorii i palonego zboża, a w cieście mniej cukru zaś więcej sacharyny. Po klęsce pod Stalingradem, gdy Niemcy przygotowywani byli do wojny totalnej, na dobre skończyły się radosne spotkania na Golmie. Wzgórze już w 1943 roku przygotowywane było do założenia tam cmentarza wojennego. O Golmie w tej roli, napiszę w kolejnym artykule.

źródło: www.iswinoujscie.pl


Zaktualizowano: Poniedziałek [04.06.2012, 14:51:25]

komentarzy: 24, skomentuj, drukuj, udostępnij

Twoim Zdaniem

Dodaj Komentarz

Dodając komentarz akceptujesz
Regulamin oraz Politykę prywatności.

Zauważyłeś błąd lub komentarz niezgodny z regulaminem?
 
Oglądasz 1-24 z 24

Gość • Sobota [09.06.2012, 22:08:11] • [IP: 31.63.227.***]

Ale kiedyś ludzie byli zaparci, żeby ręcznie usypać taką górę. Szacun.

Gość • Sobota [09.06.2012, 16:44:04] • [IP: 92.42.117.***]

Dr Płuciński. Czy może Pan podać swojego maila. Chciałbym odszukać jakieś informacje na temat jednego z przedwojennych budynków. Liczę na Pańską pomoc. pozdrawiam

Gość • Sobota [09.06.2012, 16:03:44] • [IP: 95.129.228.***]

w kazdej książce jest częśc prawdy i cześc fikcji literackiej

Gość • Piątek [08.06.2012, 21:35:35] • [IP: 93.94.190.***]

gazoport to przeklęcie naszego miasta, jak ruszy szanowny internauto się przekonasz, ludzie stracą pracę w turystyce i co wtedy powiedzcie zwo9llennicy gazoportu??że co, że interes czyjś??w d..ma to chcę żyć bezpiecznie

Gość • Piątek [08.06.2012, 11:49:51] • [IP: 77.255.20.**]

I oto z niektórych wypowiedzi wyłania się obraz Polaka: wiecznego pesymisty, który w otaczającym go świecie widzi same negatywne rzeczy, czyli gazport, " działki wyglądają jak śmieci rozrzucone po łące" itd. Z takim nastawieniem, większego szczęścia w życiu nie zaznacie. Ja będąc na Golm widziałem wspaniałe lasy, Zalew Szczeciński, przepiękne wybrzeże Bałtyku.

Gość • Czwartek [07.06.2012, 07:48:14] • [IP: 31.63.226.***]

ale mówimy o Uznam nie Wolin. 18:36 - Gdzie Ty masz ten ogródek? W Himalajach?

Gość • Środa [06.06.2012, 21:11:55] • [IP: 217.97.193.**]

W tekście o wzgórzu Golm jest jeden ale za to bardzo istotny błąd (prawdopodobniet.zw, " czeski cłąd"). Wzgórze Golm jest faktycznie najwyższym wzniesieniem ba wysoie Uznam ale jego wysokość wynosi nie 96 a 69 metrow n.p.m. To, może drob-na ale istotna różnica dla stosunkowo płaskiej wyspy jaka jest Uznam. Blisko dwukrotnie wyższe jest najwyższe wzniesienie sąsiadki Uznamu -wyspy Wolin gdzie góra Grzywacz ma 116 m.

Gość • Środa [06.06.2012, 18:36:11] • [IP: 88.156.235.*]

245 u mnie w ogrodzie jest wieksza gorka.

Gość • Środa [06.06.2012, 08:44:07] • [IP: 83.21.159.***]

Dziękuję Panie Józefie za nastepny ciekawy artykuł.

Gość • Środa [06.06.2012, 06:45:26] • [IP: 92.42.112.***]

Napis mów nie jedna matka płacze po swoim synu !! niby dobrze ale... jak by nuie chowały takich synów skór.;..,. .,. ... to mby po takich zezwierzseconych hitlerowcach matki nie płakały !!

GℴśĆ • Wtorek [05.06.2012, 19:23:11] • [IP: 31.63.245.***]

Ile trwa ruski rok, ruski miesiąc? Jak już o ruskich miarach mowa. P.S. A górka na Rogu Matejki z Wyspiańskiego (gdzie stał Waldschloss) ile ma wysokości? Bo to jest najwyższe wzniesienie na wyspie Uznam, po stronie polskiej.

Gość • Wtorek [05.06.2012, 18:39:03] • [IP: 88.156.233.**]

na tych PRAWIDŁOWYCH w/g niektorych mapach jest podana wysokosc 61.9 mtr (cia) hamerykanskich

Gość • Wtorek [05.06.2012, 18:25:29] • [IP: 217.97.193.**]

oj tam oj tam widok ma swój charakter, co do wysokości stare mapy z czasów NRD pokazują 72 m, bo panowała tam inna miara, ma to coś wspólnego z miarą sowiecką, która inaczej mierzy niż u nas. :) Sugerują się swoim poziomem morza :P Ale nie ma co się dziwić tory też mają szersze. Taki swoisty charakter. Widziałem osobiście profesjonalne mapy i stało tam z doklądnością 69, 1 m. Niestety Park Natury posłużył się starymi informacjami i w tekscie polskim widnieje 72 m. Dlatego prowadzi to do niejasności. Jest to najwyższe wzniesienie na wyspie Uznam. Pozdrawiam miłośników!! P.S. Doktor miał na myśli 69 m.

Gość • Wtorek [05.06.2012, 16:47:24] • [IP: 92.42.113.***]

Nawet bardzo, , ładnie"rozpościera się stamtąd widok na gazoport. Działki wyglądają jak śmieci rozrzucone po łące, a potem wzrok napotyka wielką płytę. Ale historia ciekawa.

miasto oszpecone • Wtorek [05.06.2012, 11:27:48] • [IP: 93.94.190.***]

Jak słusznie ktoś niżej napisał, różnie podają wysokość Golmu, najczęściej widziałem i to w dobrych opracowaniach 69 m n.p.m.-i to chyba jest prawdą.--Charakterystyczny też jest wpis z g.19:05:" Widok nie zachwyca, działki i blokowiska".-Niedawno rozmawiałem z jednym z urzędników w Urzędzie, który budowałby najchętniej wysokościowce w Świnoujściu. Nie dziwię się, że nasze miasto jest oszpecane blokami, skoro taką stechnicyzowaną mentalność prezentują urzędnicy na górze; gdyby pojawili się na GÓRZE...GOLM, może zmieniliby ją.

Gość • Wtorek [05.06.2012, 10:11:15] • [IP: 80.245.186.**]

Miło poczytać, jak buta doprowadza tylko do. .. cmentarza

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 22:18:21] • [IP: 31.63.213.***]

To zależy. Grunwaldzką do końca, potem w prawo, potem w lewo i jeszcze dwa raz w prawo i już jesteś plecami na południe.

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 19:32:21] • [IP: 83.168.86.***]

a jak tam dojechac bo nie jestem ze swinouscia?

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 19:05:40] • [IP: 88.156.232.***]

Dzisiejszy widok ze wzgórza nie zachwyca, działki i blokowiska, nie mniej cmentarz i okolice bardzo zadbane.

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 17:31:01] • [IP: 80.245.178.***]

Fajne te Golm było kiedyś - ciekawie tak poczytać sobie i historii tak bliskiej Nas

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 13:46:17] • [IP: 80.245.182.***]

Wzgórze Golm w najlepszym razie ma 72 m wysokości ponad poziom morza, w niektórych przewodnikach mówi się o 68 m

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 13:09:38] • [IP: 92.42.112.**]

wspinam się tam dość często, ale to już nie to co przed wojną, smutny cmentarz.

Sławek • Poniedziałek [04.06.2012, 11:45:15] • [IP: 92.42.116.***]

Panie doktorze bitwa pod Lipskiem odbyła sie sto lat wcześniej.Gorąco pozdrawiam i czekam na następne części.

Gość • Poniedziałek [04.06.2012, 11:05:33] • [IP: 80.54.123.***]

brawo !

Oglądasz 1-24 z 24
■ Radni Komisji Gospodarki Morskiej chcą zwołania w trybie nadzwyczajnym sesji Rady Miasta poświęconego planom inwestycyjnym portu oraz zagospodarowaniu terenów wokół latarni morskiej w Świnoujściu ■ Kosmiczna czerwona kanapa za 40.000 zł… w pływalni przyszkolnej. Otwarcie Uznam Areny, a szczególnie pływalni odbyło się z pompą. Były okolicznościowe przemówienia władzy, poczęstunek, no i wizytacja obiektu. A tam cuda design’u. Wszystkim w oczy rzuciła się stosunkowo niewielka, ale za to czerwona kanapa, bardzo nowoczesna kształtem i bardzo niefunkcjonalna jak na hol pływalni. Wybudowanej przecież przede wszystkim dla dzieci szkolnych. Okazuje się, że to „Sofa Moon” kupiona przez miasto w ramach wyposażenia Uznam Areny. Kosztowała bagatela…. 40.000 zł. (nie wiadomo tylko czy netto czy brutto). B&B Italia Sofa Moon System od 58549 PLN 3fstudio.com.pl/sofy/bb-italia-sofa-moon-system# Zadaliśmy w czwartek szczegółowe pytania do rzecznika prezydenta miasta, czekamy na odpowiedź. Bo wieść gminna niesie, że to nie koniec kosmicznych cen i wyposażenia tego miejsca. C.D.N…… ■ Biznes się zwija. 624 zawieszeń i 187 wykreśleń działalności gospodarczej zarejestrowanej w CEIDG. To obraz sytuacji świnoujskich przedsiębiorców w minionym roku. Jest źle, a to raczej statystyki niepełne. W ubiegłym roku do świnoujskiego Urzędu Miasta wpłynęły wnioski dotyczące 624 zawieszeń i 187 wykreśleń działalności gospodarczej zarejestrowanej w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Te statystyki mogą być jednak niepełne ■ Czytelnik: Tiry rozjadą Warszów. Wraca komunikacyjny koszmar kierowców. Po raz kolejny na Warszowie mieliśmy komunikacyjny armagedonem. Mieszkańcy Świnoujścia musieli liczyć się z tym, że ich powrót do domu we wtorkowy wieczór był utrudniony. Wszystko za sprawą ogromnych kolejek, które tworzyły się na wjeździe do miasta. Kilkumetrowy sznur samochodów ciężarowych to jednak żadna nowość. Za każdym razem wszystko wygląda podobnie, gdy promy do Szwecji ze względu na panujące warunki atmosferyczne nie wypływają tylko zostają w porcie. Kierowcy znają już ten scenariusz na pamięć. Za każdym razem jednak tego typu sytuacje wywołują u nich podobną złość i frustrację. Samochody ciężarowe stoją do dzisiaj (10.02.2021) na ulicy i bardzo utrudniają ruch. ■ Szybkie testy antygenowe w kontenerze obok laboratorium. Nie trzeba się rejestrować. W kontenerze obok laboratorium wykonujemy szybkie testy antygenowe. Próbki pobieramy w godzinach od 10 do 12 przez siedem dni w tygodniu. Na badania te nie trzeba się rejestrować. Należy mieć ze sobą dokument tożsamości oraz dowód wpłaty. Przypominamy, że wpłat można dokonać przelewem (wszystkie informacje dotyczące testu łącznie z numerem konta znajdą Państwo TUTAJ szpital-swinoujscie.pl/strona/menu/83_testy_sars-cov-2__covid_-19) lub bezpośrednio w laboratorium. Cena testu antygenowego to 80 złotych. Zapraszamy! ■ Zmarł Tadeusz Gala: były wiceprezydent Świnoujścia, oddany miastu i jego mieszkańcom ■ Nie żyje 25 - letnia kobieta ranna w wypadku koło Dargobądza. Jej stan od początku określano jako bardzo ciężki ■