Społecznie ważne miejsca na mapie regionu

Zakłady Aktywności Zawodowej w polskim systemie działają od ponad 25 lat. To specjalne miejsca pracy, które przygotowują osoby z niepełnosprawnościami do możliwie samodzielnej pracy i życia społecznego. W województwie zachodniopomorskim funkcjonuje obecnie 11 zakładów, ale kolejne samorządy i organizacje pozarządowe z regionu mają w planach uruchomienie takich miejsc. Najbardziej zaawansowanymi działaniami w tym zakresie może pochwalić się Koszalin, który pozyskał unijne środki z programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego na utworzenie takiego miejsca przy ul. Orlej 2a. Inwestycję prowadzi Fundacja „Zdążyć z Miłością” we współpracy z miastem.

– Województwo Zachodniopomorskie jest dziś w niekwestionowanej czołówce, jeżeli chodzi o liczbę miejsc pracy stworzonych dla osób z wysokimi stopniami niepełnosprawności. Możemy być dumni, że polityka społeczna jest tak ważnym obszarem. To jest nasza zespołowa praca. Zakłady Aktywności Zawodowej powstają dzięki oddolnym inicjatywom, ale też dzięki promocji i zaangażowaniu Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej, funduszom unijnym, wsparciu województwa – mówił Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz.

Marszałek województwa Olgierd Geblewicz oraz wicemarszałkini Anny Bańkowskiej spotkali się z organizatorami ZAZ we wtorek, 27 stycznia 2026 r. To w naszym województwie: organizacje pozarządowe (PSONI w Stargardzie, Kołobrzegu, Szczecinie, Kamieniu Pomorskim oraz Fundacja im. Stanisława Karłowskiego w Juchowie), trzy powiaty (wałecki, gryfiński i drawski), dwie gminy (Goleniów i Choszczno) oraz przedsiębiorstwo społeczne (Spółdzielnia Socjalna Feniks w Karlinie).

Miejsca pracy z dofinansowaniem

W roku 2026 w zachodniopomorskich ZAZ-ach pracę ma zapewnione 780 osób z niepełnosprawnościami. W porównaniu z ubiegłym rokiem to wzrost o 49 miejsc. W proces rehabilitacji zawodowej i społecznej zaangażowanych jest także 277 osób stanowiących personel wspierający OzN.

Aby te niezwykle ważne społecznie miejsca mogły funkcjonować potrzebne jest finansowe wsparcie. Na roczne budżety ZAZ-ów składa się kilka źródeł finansowania. Część środków pochodzi z budżetu Województwa Zachodniopomorskiego. To kwota 9 075 000 zł.

– Zakłady Aktywności Zawodowej to zawsze wartość dodana dla całego województwa. Mam nadzieję, że przyznane środki pozwolą zaspokoić podstawowe potrzeby tegorocznej działalności – podkreśliła Wicemarszałkini Województwa Zachodniopomorskiego Anna Bańkowska.

MZAZ w Dobrej jako największy pracodawca

Najwięcej miejsc pracy przewidziano w Międzygminnym Zakładzie Aktywności Zawodowej w Dobrej, prowadzonym przez Stowarzyszenie na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Szczecinie. Zatrudnienie znajdzie tam 175 osób z niepełnosprawnością, które będą pracować w takich działach jak: gastronomia, stolarnia, pralnia, ogrodnictwo, montaż-demontaż, niszczenie dokumentów. ZAZ z budżetu województwa otrzyma 1 mln 700 tys. zł dofinansowania na pokrycie kosztów działania.

– Działamy w siedmiu działach. Wykonujemy realne zlecenia dla prawdziwych przedsiębiorców, którzy cenią nas za jakość – mówiła podczas podpisania umowy w Urzędzie Marszałkowskim Katarzyna Michno, Przewodnicząca Zarządu Koła.

Ciekawa oferta z Goleniowa

Natomiast ZAZ w Goleniowie otrzyma finansowe w wysokości 1 mln 700 tys. zł na zatrudnienie 142 OzN. Miejsce to powstało w styczniu 2019 r. z myślą o absolwentach Goleniowskiej Szkoły Specjalnej. Klienci korzystają z usług pralni, myjni, gastronomicznych, a także działu poligrafii, pielęgnacji ogrodów, montaż / demontaż. Placówka prowadzi także Bistro Delfin w siedzibie Urzędu Marszałkowskiego.

– Jeśli chodzi o zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami to tendencja jest cały czas wzrostowa. Chcemy ją utrzymać – podkreślał Krzysztof Sypień, Burmistrz Goleniowa.

Oferta tego miejsca to także odpowiedź na potrzeby przedsiębiorstw działających w Goleniowskim Parku Przemysłowym.

Smacznie w Stargardzie, Kamieniu Pom. i Kołobrzegu

Kolejnych 80 osób znajdzie zatrudnienie w Zakładzie Aktywności Zawodowej „Centralna Kuchnia” w Stargardzie, który prowadzi działalność w zakresie: gastronomia i catering, utrzymania i pielęgnacji terenów zielonych, konfekcjonowania elementów meblowych. To pierwszy ZAZ w Polsce. Przyznana dotacja to 900 tys. zł.

– Otrzymujemy dużo zleceń dotyczących utrzymania czystości terenów miejskich w Stargardzie – podkreślał kierownik ZAZ Przemysław Momot.

Dobrą kuchnię oferuje także ZAZ w Kamieniu Pomorskim, który zasłynął z usług gastronomicznych z barem mlecznym i kawiarnią, dając zatrudnienie 61 OzN. Dostępna jest też kręgielnia z dwoma torami.

Kołobrzeski zakład, prowadzony przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Kołobrzegu zatrudni w tym roku 48 OzN. Otrzyma 700 tys. zł wsparcia. Mocną stroną placówki, która działa od roku 2003 jest dział gastronomiczny, specjalizujący się w przygotowywaniu smacznych, domowych obiadów. Placówka posiada pięć sal, w tym trzy klimatyzowane, przystosowane do organizacji wesel, komunii i szkoleń. ZAZ oferuje też usługi krawiectwie, pielęgnacji terenów zielonych, poligrafii i sitodruku.

Wałcz z nowymi pomysłami

77 miejsc dla OzN oferować ma w tym roku także Powiatowy ZAZ w Wałczu w takich działach jak: rękodzieło i renowacja (np. renowacja mebli, krzeseł, ram okiennych, drzwi, przypinki i magnesy na zamówienie), wynajem sali w celach szkoleniowych, usługi sprzątania i pielęgnacji terenów zielonych. Placówka istnieje od 2018 roku i cały czas rozwija się. W sierpniu ubiegłego roku miejsce to wzbogaciło się o kolejne działanie społeczne – sklep charytatywny. Co cieszy, w otwarciu pomogły środki unijne z programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego. Towary do sprzedaży może dostarczyć każdy, kto posiada w domu przedmioty, którym można nadać „drugie życie”. Mogą to być ubrania, książki czy zabawki. Uzyskane środki są przeznaczone na rehabilitację dla pracowników PZAZ. Sklep działa przy ulicy Kilińszczaków 70 w Wałczu.

W ofercie jest także strzelnica sportowa

Natomiast PZAZ w Gryfinie obejmie opieką rehabilitacyjną 45 pracowników z orzeczeniem o niepełnosprawności, oferując zatrudnienie w takich działach jak: dział krawiecki, dział konfekcjonowania i pakowania. Placówka prowadzi także usługi sprzątania i obsługi terenów zielonych, a także zajmuje się produkcją ekologicznych podpałek. W budynku PZAZ prowadzona jest również strzelnica sportowa na 10, 25 i 50 metrów.

– Strzelnica cieszy się zainteresowaniem. To miejsce dla rozrywki, dla treningu, dla ogólnego rozwoju – zapraszał dyrektor ZAZ-u w Gryfinie Jarosław Łoś.

Włoska pizza z Karlina?

Pracę znajdzie też 35 OzN w ZAZ w Karlinie, prowadzonym od pięciu lat przez Spółdzielnię Socjalną „Feniks”, która specjalizuje się w usługach pralniczych i maglowania. Co wyróżnia pralnię? Ekologiczne środki pralnicze, nowoczesny magiel o podgrzewie gazowym, który umożliwia idealne maglowanie nawet bardzo dużych tkanin bez konieczności ich zaginania, a dla klientów gospodarczych dodatkowo transport gratis i najlepsze ceny w okolicy. ZAZ oferuje także włoską pizzę, obecnie z food trucka.

– W połowie roku planujemy otworzyć stacjonarnie gastronomiczne usługi. Chcemy otworzyć restaurację, która nawiązuje ofertą do naszego food trucka z włoską pizzą – zapowiadał prezes spółdzielni Radosław Lipnicki.

Ekologiczne produkty z Juchowa

Niestandardowym podejściem do osób z niepełnosprawnością zasłynął Zakład Aktywności Zawodowej w Juchowie prowadzony przez Fundację im. Stanisława Karłowskiego. ZAZ powstał w 2018 roku i zajmuje się głównie przetwórstwem ekologicznych surowców z gospodarstwa, bazując na tradycyjnych metodach mechanicznych, fizycznych i fermentacyjnych. Klienci mogą kupić m.in. suszone zioła i owoce z własnego ogrodu, mieszanki suszonych warzyw, herbaty ziołowe i ziołowo-owocowe, tradycyjne pieczywo na zakwasie ze zbóż gospodarstwa, ciasta, makarony oraz przetwory owocowe i warzywne. W Projekcie Wiejskim powstaje też nabiał, mąki, rozwija się przetwórstwo mięsa. W działania produkcyjne zaangażowanych jest ok. 150 osób, w tym 52 to osoby z niepełnosprawnością – o których na miejscu mówi się „Nasi Ludzie”.

W spotkaniu uczestniczył także dyrektor ZAZ „Szansa” w Choszcznie Tadeusz Szczepański, który podkreślał, że zakład cały czas szuka środków na dalszy rozwój. Placówka ma obecnie w ofercie pracownię prac drobnych, ogrodniczo-porządkową, montaż-demontaż z elementami stolarni i szwalnię. W tym roku zatrudni 33 osoby z niepełnosprawnością.

Kompleksowe spojrzenie w Mielenku Drawskim

Na szczególną uwagę zasługuje także Powiat Drawski, który otworzył w ubiegłym roku nowoczesny kompleks wsparcia społeczno-zawodowego w Mielenku Drawskim. Tamtejszy samorząd zaadaptował teren i budynki po byłym Ośrodku Szkolenia i Wychowania OHP, by w tym miejscu uruchomić Centrum Opiekuńczo-Mieszkalne, mieszkania treningowo-wytchnieniowe dla osób z niepełnosprawnościami oraz Powiatowy Zakład Aktywności Zawodowej.

W strukturze uruchomionego pod koniec ubiegłego roku ZAZ-u funkcjonują cztery działy. To pralnia, szwalnia/montaż/demontaż/rękodzieło, a także sprzątanie i tereny zielone. Placówka zatrudni w tym roku 32-osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.

- Działamy od trzech miesięcy, ale jest dobrze. Mamy poważne instytucje, które są zainteresowane nawiązaniem współpracy, naszą ofertą – podsumował Jacek Kozłowski, Starosta Powiatu Drawskiego.

Emilia Wolf
Główna Specjalistka
Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego
Biuro Prasowe