„Piętno wyróżnienia – Dylemat Marsjasza” Zdzisława Pacholskiego to wystawa, której jądrem są zdjęcia „bohaterów pracy” z okresu realnego socjalizmu w Polsce. W połowie lat siedemdziesiątych artyście zlecono wykonanie takich portretów, co w konsekwencji doprowadziło do ostrego starcia z apollińską estetyką socjalistycznego państwa. Zobowiązany formułą przyjętej prawdy obrazowania Pacholski zredukował „heroiczne” bohaterstwo pracy do realnej rzeczywistości. Ja jednak dostrzegam w tych portretach kształt mitycznego toposu tragicznej ofiary, złożonej na ołtarzu idei. Piętno wyróżnienia - dylemat Marsjasza. To oczywiście pozorny dylemat, przecież decyzja o współzawodnictwie już zapadła, podjęta z wysokości dyrektorskiego Olimpu. Budząc u wyróżnionej niepokojące przeczucie tragicznego końca rywalizacji, z krystaliczną apollińska ideą wtłoczoną w janusową powłokę Marksa - Engelsa. Rywalizacji, sprawiającej, że anonimowa malarka z fabryki maszyn rolniczych, staje się pełnokrwistą bohaterką czerwonego panteonu. Choć nie wie jeszcze, że w tej mitycznej opowieści przypadła jej rola dionizyjskiego sylena, Marsjasza. Dla Nietzschego Apollo symbolizuje świat pięknego pozoru. W takim ujęciu sztuka rozumiana jest jako świat nieprawdziwy, układny. Można więc założyć, że jej celem jest zatarcie prawdy o wszechobecnym cierpieniu i konieczności śmierci. Inaczej rzecz ujmując, sztuka jest rodzajem fałszywego wyzwolenia od zła, podczas gdy poznanie dionizyjskie, czyli „przemoc obiektywu” właśnie powszechność cierpienia uwypukla. W takim kontekście istnieją u Nietzschego Apollo i Dionizos ( Marsjasz ) i w takim sensie opisuje ich Herbert w wierszu: „ Apollo i Marsjasz”, wierszu który jest ukrytym mottem tej wystawy. Pracami dopełniającymi prezentację twórczości Pacholskiego w ms44, jest kompozycja graficzna „Obłoki Pamięci” i fotografie cyklu: „ Heroizm widzenia”o tytule zaczerpniętym z eseju Susan Sontag zawartym w kanonicznym zbiorze tekstów krytycznych „O fotografii”.

„Pragnienie robienia zdjęć jest właściwie niewybredne, gdyż fotografowanie utożsamia się obecnie z przekonaniem, że dzięki aparatowi wszystko można uczynić interesującym. Jednak owa cecha bycia interesującym, podobnie jak okazywanie człowieczeństwa, jest pozbawiona treści. Fotograficzne zawłaszczanie świata z jego nieograniczoną produkcją notatek o rzeczywistości sprawia, że wszystko staje się jednakowe”.
( Susan Sontag „O fotografii” ).

Zdzisław Pacholski (ur. w 1947 roku w Osiekach) – artysta fotograf, członek ZPAF od 1977 r. Jest autorem wydarzeń artystycznych (m.in. wystaw z cyklu „Rewizja” 1977-79). Działacz kultury niezależnej w czasie stanu wojennego. Uczestniczył w wielu wystawach w Polsce i na świecie (m.in. Biennale w Săo Paulo w 1989). Honorowy członek niemieckiego stowarzyszenia twórczego Walbergener Kreis. W 2008 roku został wyróżniony medalem im. Waldemara Kućki przyznawanym wybitnym twórcom polskiej fotografii. Komisarz i uczestnik wystawy „70 lat Polskiej fotoawangardy” pokazanej w Bergkamen i Rheine, Niemcy 1991.

Na fotografii: „Malarka z fabryki maszyn rolniczych” autor Zdzisław Pacholski