Już 10 kwietnia 2026 roku o godz. 17:00 w Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Świnoujściu odbędzie się kolejne spotkanie z cyklu „Przystanek Historia” Instytutu Pamięci Narodowej. Gościem wydarzenia będzie prof. dr hab. Piotr Niwiński z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Gdańsku, który wygłosi wykład pt. „Ostra Brama – Powstanie Wileńskie”. Zapowiada się to jako ważne i wartościowe spotkanie dla wszystkich zainteresowanych historią II wojny światowej, dziejami Armii Krajowej oraz losami Polaków na Wileńszczyźnie.

Tematem wykładu będzie operacja „Ostra Brama”, czyli jedna z najważniejszych akcji zbrojnych Armii Krajowej na Kresach. Rozpoczęła się ona w nocy z 6 na 7 lipca 1944 roku w ramach akcji „Burza”, a jej celem było samodzielne wyzwolenie Wilna spod okupacji niemieckiej jeszcze przed całkowitym wejściem Armii Czerwonej, tak aby wystąpić wobec Sowietów w roli gospodarza własnego terenu. W walkach uczestniczyły oddziały Okręgów Wileńskiego i Nowogródzkiego AK, a sama operacja do dziś pozostaje symbolem odwagi, determinacji i tragicznego położenia polskiego podziemia między dwoma totalitaryzmami.

Historia „Ostrej Bramy” jest zarazem opowieścią o militarnym wysiłku i o dramatycznym politycznym finale. Choć polscy żołnierze odegrali istotną rolę w walkach o Wilno, po wspólnym uderzeniu na Niemców wielu oficerów i żołnierzy AK zostało następnie rozbrojonych i aresztowanych przez Sowietów. Właśnie dlatego temat ten zajmuje szczególne miejsce w polskiej pamięci historycznej: pokazuje nie tylko bohaterstwo, ale również gorzką prawdę o losie Polskiego Państwa Podziemnego na wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej.

Prelegent spotkania, prof. dr hab. Piotr Niwiński, należy do grona badaczy szczególnie dobrze przygotowanych do podjęcia tego tematu. Jest historykiem i politologiem, pracownikiem Oddziału IPN w Gdańsku oraz profesorem Uniwersytetu Gdańskiego. Od lat zajmuje się historią najnowszą, w tym dziejami polskiego podziemia niepodległościowego na Wileńszczyźnie, a także jest autorem książki „Okręg Wileński AK 1944–1948” oraz współautorem ważnych publikacji poświęconych antykomunistycznemu podziemiu zbrojnemu.

Spotkanie w Świnoujściu będzie więc nie tylko okazją do wysłuchania wykładu znakomitego badacza, ale także do głębszego zrozumienia jednego z najbardziej poruszających epizodów polskiej historii XX wieku. To zaproszenie do refleksji nad ceną wolności, losem żołnierzy Armii Krajowej i pamięcią o Wilnie, które w polskiej tradycji historycznej i narodowej zajmuje miejsce szczególne.